Wałbrzych opowiada o sobie przez teatr. O mieście, jego potransformacyjnej historii, znikających fabrykach i ludziach, którzy nie chcą wyjeżdżać do większych ośrodków, a także o publiczności współdecydującej o repertuarze i teatrze, który zamiast tłumaczyć świat, chce przede wszystkim rozmawiać z widzami. Marta Zdanowska rozmawia z dyrektorem Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego Sebem Majewskim i kuratorem programowym Tomaszem Jękotem.
Marta Zdanowska: Dzisiaj nasz cykl „Czy teatr powinien się wtrącać? Z daleka od centrum” zawitał do Wałbrzycha i SZA-NIA-WSKX – Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego. W podsumowaniu sezonu teatralnego 2025/2026 dyrektor Seb Majewski pisze: „Wykluczenie ma dziś charakter systemowy i opiera się na centralizacji kraju i drenażu ludzi do stolicy. Peryferia mogą się bronić przez budowanie i wzmacnianie tożsamości lokalnych”. I właśnie od tej myśli chciałabym zacząć naszą rozmowę. Jak wzmacniacie tożsamość lokalną w Wałbrzychu, mieście o niełatwej historii, zwłaszcza po transformacji. Staliście się teatrem, o którym głośno w Polsce.
Seb Majewski: Bardzo nam miło, że możemy powiedzieć trochę o Wałbrzychu nie tylko w kontekście naszej pracy, ale także o samym mieście. Przede wszystkim nie traktujemy Wałbrzycha jako miejsca, które znajduje się poza centrum, myślimy o nim zdecydowanie centralnie. Wydaje nam się, że tutaj więcej można: jest większa odwaga, silniejsza energia. Dość empatycznie myślimy o naszych widzach i ta empatia jest szczególnie wyraźna od czasów popandemicznych, kiedy poczuliśmy, że widzowie chcą z nami rozmawiać na temat swoich problemów, a nie tylko oglądać diagnozy rzeczywistości. Wtedy zobaczyliśmy, że dość dużym problemem jest wyludnianie się Wałbrzycha. Wróciło przekonanie, że dobrze jest wyprowadzić się stąd do Wrocławia albo Warszawy, bo ważne decyzje podejmowane są w dużych miastach. Idea małych ojczyzn czy inaczej mówiąc heimatów została zaprzepaszczona. Postanowiliśmy porozmawiać o tym przez spektakle i zajęliśmy się wyraźnym budowaniem repertuaru skierowanego na problemy, troski i potrzeby widzów. Po to, żeby nie szukali odpowiedzi poza Wałbrzychem, ale spróbowali tu zostać i poszukać tej odpowiedzi z nami. To ważne, żebyśmy sami nie podkreślali peryferyjności Wałbrzycha. Bardzo blisko jest stąd do Pragi i do Berlina, więc nasze bycie z boku Warszawy, nie oznacza „bycia z boku” w ogóle. Wpisujemy się w większą międzykulturową przestrzeń.
Dość empatycznie myślimy o naszych widzach i ta empatia jest szczególnie wyraźna od czasów popandemicznych, kiedy poczuliśmy, że widzowie chcą z nami rozmawiać na temat swoich problemów, a nie tylko oglądać diagnozy rzeczywistości
Zdecydowanie bliżej macie z Wałbrzycha do Pragi niż do Warszawy, nie sposób tego ukryć. Opowieść o specyfice miasta mocno wybrzmiewa od kilku lat na scenie Teatru im. Szaniawskiego, choćby przez musical „Daisy”, ale nacisk kładziecie gdzie indziej. Na przykład spektakl „Pilnie kupię biografię” dotyczył kobiet pracujących w fabryce porcelany, których opowieść zniknęła w „tematach kopalnianych” łączących się rozpoznawalnie z Wałbrzychem. Niedawno na waszej scenie pojawiło się nowe odczytanie dramatu Pawła Demirskiego w reżyserii Pameli Leończyk „Diamenty to węgiel, który wziął się do roboty”, który przecież miał premierę na wałbrzyskiej scenie w 2008 roku i dotyczył realiów potransformacyjnych. Jak te spektakle przyjmowane są dziś przez wałbrzyską publiczność?
Tomasz Jękot: „Pilnie kupię biografię” powstało jeszcze w czasach, kiedy w Wałbrzychu działała ostatnia Fabryka Porcelany „Krzysztof”, która znajdowała się tuż obok naszego teatru. Dziś jest już zamknięta i niemal obrócona w gruzowisko. Ale na premierze adresatem spektaklu były kobiety, które jeszcze tam pracowały, bo nie sięgamy w opowieściach lokalnych po postacie fantastyczne i wymyślone, ale ludzi, którzy obok nas żyją. Temat górniczy mocno eksploatowano w poprzednich latach działania teatru, np. w „Kopalni” wg tekstu Michała Walczaka. My sięgnęliśmy po rewers, tzw. wałbrzyskie białe złoto, porcelanę, w fabrykach której pracowały głównie kobiety. Samych fabryk porcelany było kiedyś w Wałbrzychu kilka. Chcieliśmy pokazać w spektaklu losy kobiet, które wciąż są spychane na margines męskich, bohaterskich opowieści czy solidarnościowych zrywów, które kojarzą się głównie z robotnikami, a nie z robotnicami. Graliśmy ten spektakl intensywnie przez pięć lat, pojechał w trasę z programem „Teatr Polska”, w ramach którego prezentowaliśmy go w miejscowościach, gdzie działały, albo nadal działają zakłady porcelany. Niedługo żegnamy się z tytułem i właściwie żegnamy się też z porcelaną w Wałbrzychu. Fabryka już nie działa, w 2025 roku zamknęły się zakłady porcelany stołowej „Karolina” w Jaworzynie Śląskiej [fabryka działała nieprzerwanie od 1860 roku – przyp. M.Z.], więc temat praktycznie przestał w okolicy istnieć. Oczywiście duch „porcelanowego miasta” pozostaje w Muzeum Porcelany w Wałbrzychu czy w Centrum Ceramiki Unikatowej, ale nie ma już fabryk, nie ma osób, które tam pracowały. Po wszystkim pozostał porcelanowy pył. Ta historia pokazuje też jak płynna jest narracja o tożsamości i jak szybko się zmienia.
Seb Majewski: Udało nam się tym spektaklem uruchomić hasło, które często jest teraz w Wałbrzychu wykorzystywane. Wałbrzych jako miasto białego i miasto czarnego złota. Kiedy robiliśmy „Pilnie kupię biografię” pięć lat temu, wszyscy pamiętali, że produkowano tu porcelanę, ale rzadko traktowano ją jako skarb tego miasta, nie miała istotnej narracji w historii. W efekcie kobiety z zakładów porcelany w ogóle nie były brane pod uwagę w heroicznej narracji o mieście, które upadło i podniosło się po transformacji. A przecież to na nich w okresie restrukturyzacji wisiało finansowo bardzo wiele rodzin, ich mężami i synami byli tracący pracę górnicy. Okazało się, że jako pierwsi zwróciliśmy uwagę na ten aspekt opowieści o Wałbrzychu. Zagraliśmy ten spektakl ponad trzydzieści razy, a na warunki wałbrzyskie to bardzo dużo i uważam, że jest to nasz wielki sukces w odzyskaniu historii miasta.
Zagraliśmy ten spektakl ponad trzydzieści razy, a na warunki wałbrzyskie to bardzo dużo i uważam, że jest to nasz wielki sukces w odzyskaniu historii miasta
Opowieść o pracownicach fabryk porcelany jest odpowiednikiem łódzkiej historii włókniarek, które długo nie miały wstępu do oficjalnej historii Łodzi, także strajkowej, a co za tym idzie do uznania za bohaterki zbiorowe czasu transformacji. A „Diamenty…” Demirskiego?
Tomasz Jękot: Pierwszą oryginalną wersję spektaklu Strzępki i Demirskiego widziałem tylko na nagraniu, bo spektakl miał premierę w 2008 roku. Ale powrót do tego tekstu nie jest przypadkowy, szukaliśmy ukłonu w stronę widzów, którzy mogą pamiętać wersję sprzed lat. Było to też ważne dla naszej tożsamości teatralnej, zwracamy uwagę na ludzi, którzy mogli przychodzić do Szaniawskiego jako licealiści. Potem wyjechali na studia, szukali pracy, znaleźli ją we Wrocławiu albo Warszawie, zasilając tamte teatry jako publiczność. Teraz mają czterdzieści lat, dochodzą do wniosku, że duże miasta mają zupełnie inne tempo niż to, w którym chcieliby żyć i wracają do Wałbrzycha. Powrót do „Diamentów…” jest spowodowany także falą powrotów ludzi spoza miasta, którzy tutaj dorastali i w ramach edukacji szkolnej widzieli spektakl Moniki Strzępki i Pawła Demirskiego. Zwracam uwagę na edukację, bo intensywna działalność edukatorów w wałbrzyskim teatrze liczy sobie ponad dwadzieścia lat. Spektakl Pameli Leończyk jest zrobiony w zupełnie inny sposób i pokazuje jak długą drogę edukacyjną przeszliśmy. Na przykład Wujaszek, który u Strzępki i Demirskiego był rozwrzeszczanym alkoholikiem i raczej złą postacią, u Leończyk staje się bohaterem naszych czasów – outsiderem, który nie chce brać udziału w wyścigu i z mądrością życiową ma na wiele rzeczy wywalone.
Seb Majewski: Wyraźne jest też przesunięcie rozumienia tego, co jest wykluczeniem. Osiemnaście lat temu spektakl dotyczył przede wszystkim wykluczenia ekonomicznego, Wałbrzych był biedny i nikt nie zwracał na niego uwagi. Potem spłynęły środki unijne i gołym okiem widać zmiany w mieście. Dziś ważniejsze są kwestie wykluczenia społecznego. Czy jeździ tutaj Pendolino czy nie jeździ? Czy godzina drogi do Wrocławia to plus dla miasta czy minus, bo skrócona odległość powoduje, że ludzie są stąd wysysani, ponieważ przemysł, firmy i korporacje działają tam.
To samo mogę powiedzieć mieszkając w Łodzi, z której mamy około 85 minut pociągiem do Warszawy.
Seb Majewski: No właśnie, czy to jest dla Łodzi nagroda czy kara? Bardzo mocno wybrzmiewa w spektaklu Pameli Leończyk to, że problemy warszawskie kompletnie nie pasują do tego, co mamy tutaj…
Nie pasują też do całej reszty Polski.
Seb Majewski: Tak. Te bańki są silnie odczuwalne w spektaklu. Jak być dumnym z miejsca, w którym jestem i z tego, jakie ono jest z całą swoją historią i problemami?
A jakie problemy ma Wałbrzych dzisiaj? Pamiętam nie tak dawno taką wizytę u was, kiedy miasto wydawało mi się kompletnie wymarłe, centrum było puste, wszystkie nastolatki siedziały pod galerią handlową przebrane za cosplayerki. Może był to jakiś zjazd cosplay? I pomyślałam wtedy, że w Łodzi widać jednak więcej życia, mimo że Wałbrzych to wizualnie ładne miasto. Na marginesie można się śmiać, ale wakacje spędzam kiedy się da pod Wałbrzychem, w górach.
Seb Majewski: Na pewno problemem jest depopulacja. Miasto wyludnia się i to nie z powodów, które sprawiały, że wyjeżdżało się stąd wcześniej, czyli na przykład na studia, ale z powodu starzenia się populacji. To są problemy w stosunku, do których staramy się już dziś podejmować konkretne kroki i nie udawać, że nas w teatrze to nie dotyczy. Ja widzę też inny problem: o Wałbrzychu mówi się zawsze w kategoriach tego, czy coś się tu dzieje, czy nie. A to przecież zawsze było miasto prowincjonalne, także za czasów niemieckich i w czasie PRL-owskiej prosperity. Wałbrzych nigdy nie był miastem akademickim, zawsze był miastem proletariackim. Te rzeczy sprawiają, że porównywanie Wałbrzycha na przykład do Łodzi jest prawomocne tylko ze względu na to, że w obu miastach działał przemysł, który upadł. Nigdy nie było to centrum akademickie jak Łódź.
Wałbrzych zajmuje rozległą przestrzeń, w której to centrum znajduje się na peryferiach w stosunku do miejsca zamieszkania większości mieszkańców, czyli dwóch wielkich osiedli – Piaskowej Góry i Podzamcza
Ale szkoły wyższe powstały dopiero po 1945 roku, wcześniej świadomie ich w Łodzi nie chciano lokować.
Seb Majewski: A my ich nie mamy do dziś (śmiech), nie licząc dwóch filii i wyższej szkoły zawodowej. Wałbrzych to byłe miasto wojewódzkie, które straciło status, jest dziś miastem powiatowym, co zmieniło też strukturę administracyjną. Przestało działać wiele urzędów i instytucji, które miały charakter wojewódzki. Gdybym chciał porównać siłę miasta pod względem tych wszystkich elementów, dobrze byłoby porównywać Wałbrzych z Piotrkowem Trybunalskim. Byłem kilka razy w Piotrkowie Trybunalskim z łódzkim Teatrem Jaracza i nic się tam właściwie nie działo. Możemy na to utyskiwać, ale to jest normalna sytuacja. Można otworzyć w Wałbrzychu drugą galerię czy kolejną kawiarnię, ale ona nie sprawi, że na rynek wrócą ludzie, bo oni nie mają po prostu nawyku chodzenia do kawiarni.
Tomasz Jękot: Topografia miasta jest też bardzo skomplikowana, czego może nie widać na pierwszy rzut oka. Można to odczuć jadąc przez Wałbrzych pociągiem i mijając bardzo wiele stacji: Wałbrzych Szczawienko, Wałbrzych Miasto, który zawsze był główną stacją i wreszcie niedawno otwartą Wałbrzych Centrum, osiem minut drogi od naszego teatru. Wałbrzych zajmuje rozległą przestrzeń, w której to centrum znajduje się na peryferiach w stosunku do miejsca zamieszkania większości mieszkańców, czyli dwóch wielkich osiedli – Piaskowej Góry i Podzamcza. I to tam kwitnie życie, są restauracje, lokale, przestrzenie handlowe, bazary. A centrum razem z urzędami zamyka się po godzinie 17.00. Dwa wałbrzyskie rynki są puste, bo zamieszkują wokół nich osoby starsze, które nie są już tak mobilne.
Seb Majewski: Rynki obsługują właściwie trzy tysiące mieszkańców Śródmieścia. Reszta mieszka na Nowym Mieście, Sobięcinie, Starym Zdroju – za czasów niemieckich były to osobne miasta. W każdej z wymienionych części Wałbrzycha pozostał do dziś ślad po kinie, które działało jeszcze w latach 80. i podkreślało odrębność dzielnicy, także administracyjną. Na przykład ulica Ratuszowa, która powinna znajdować się przy ratuszu w centrum, znajduje się wprawdzie przy ratuszu, ale na Białym Kamieniu. Do 1945 roku było to osobne miasto. Właściwie w Wałbrzychu mamy do czynienia z kilkoma organizmami połączonymi w jedno miasto.
Pomyślałam teraz, że czytający Polacy na początku XXI wieku weszli w opowieść o Wałbrzychu właśnie tymi drzwiami otwierającymi i opisującymi nie poniemieckie miasto, ale osiedle robotnicze na Piaskowej Górze w powieści Joanny Bator. Mówicie o bardzo ciekawym topograficzno-historycznym tle Wałbrzycha, które sprawia, że wasza publiczność jest rozproszona. Ale stosujecie też wobec publiczności bardzo nieoczywiste strategie edukacyjne. Na przykład ostry dyżur teatralny czy otwarte głosowanie, czyli prawybory w Szaniawskim, w wyniku których publiczność zdecydowała, że chce zobaczyć na scenie „Drakulę” i spektakl powstał. Myślę, że zdjęliście z edukacyjnej pracy w teatrze nieznośny dydaktyzm.
Tomasz Jękot: Głównym zadaniem teatru jest wystawianie spektakli, ale nie da się żyć w próżni bez kontekstu. Szkoła przestała zajmować się wychowaniem ludzi do udziału w kulturze, nie buduje potrzeb kulturowych i ktoś musi przejąć to zadanie. Jeśli my tego nie zrobimy w teatrze, zwłaszcza w takim mieście jak Wałbrzych, to nie zrobi tego nikt. Stwierdziliśmy, że jest to rola, która fluktuuje, z sezonu na sezon nasze podejście do relacji z widzem musi się zmieniać. Od dwóch sezonów mamy osobny zespół komunikacji, którym kieruję, bo zewnętrzna komunikacja teatru jest bardzo ważna.
Szkoła przestała zajmować się wychowaniem ludzi do udziału w kulturze, nie buduje potrzeb kulturowych i ktoś musi przejąć to zadanie
Prawybory w Szaniawskim zbiegły się z bardzo gorącym czasem wyborów parlamentarnych, które doprowadzały wszystkich do antagonistycznego szału i ulicznych wystąpień. Postanowiliśmy wykorzystać tę sytuację i pokazać jej odbicie w innym lustrze. Zorganizowaliśmy prawybory na spektakl, który widzowie chcieliby zobaczyć na naszych deskach. Byliśmy w szoku, kiedy zobaczyliśmy, ilu ludzi wzięło udział w głosowaniu on-line, ale też wrzucając specjalnie przedzierane karty do skrzyni w foyer teatru. Niektórzy oszukiwali i wrzucali po pięć, co można było rozpoznać, bo identycznie przedzierali kartki do głosowania. Wygrał „Drakula” Brama Stokera i parafraza serialu „07 zgłoś się”. Oba spektakle można teraz u nas zobaczyć na scenie. Do wyboru był jeszcze „Don Kichot” Cervantesa, „Ameryka” Kafki i „Dziady” Mickiewicza. Jak widać klasyka nie wygrała (śmiech). Widzowie poczuli, że mają wpływ na inną rzeczywistość niż rzeczywistość polityczna i chyba zrozumieli, że ich głos jest ważny w ogóle.
Ze szkołami zorganizowaliśmy akcję „Przerwa od szkoły”. Konkretnego dnia gramy spektakl dedykowany wyłącznie dla szkół, które mogą zapisać się na ten pokaz. I właściwie jest to rodzaj rywalizacji, której szkole się uda. Ostry dyżur teatralny jest dla tych, którzy mają ważne pytanie niecierpiące zwłoki (śmiech). Wyewoluował z naszego wcześniejszego projektu „beforki” lub „afterki”, kiedy to przed albo po spektaklu odbywało się spotkanie z reżyserem albo aktorem, który tłumaczył spektakl. Okazało się jednak, że ludzie nie chcą, żeby im coś tłumaczyć, ale oczekują, że ktoś opowie o tym, czego można się spodziewać, zarysuje kontekst, bo znają tę praktykę z innego medium, np. z kina. Młodzież chce wiedzieć, czy będzie mieć do czynienia ze spektaklem klasycznym czy może z parafrazą, jak w naszym „Drakuli”. Po spektaklu można porozmawiać z pedagożką sam na sam, indywidualnie. Uczymy się takich działań we współpracy z pokoleniem Z, które za chwilę będzie przejmować pałeczkę i wiemy, że oni potrzebują rozmowy, a teatr jest dla nich wydarzeniem.
Inne szkoły – które wcześniej nie chciały z nami pracować, bo jesteśmy lewaccy albo pornograficzni (takie zarzuty padały!) – nagle zobaczyły, że wynikają z tej współpracy konkretne benefity i rzeczowa praca z młodzieżą, a nie tylko niezrozumiały spektakl
Seb Majewski: Staramy się edukować w coraz bardziej dyskretny sposób. Zauważyliśmy, że lepiej sprawdzają się w teatrze działania edukacyjne, które skierowane są do konkretnych szkół albo klas, a nie po prostu dla młodzieży. Dlatego wybraliśmy współpracę z dwiema konkretnymi szkołami i dla nich prowadzimy edukację teatralną. Uruchomiło to snobizm. Inne szkoły – które wcześniej nie chciały z nami pracować, bo jesteśmy lewaccy albo pornograficzni (takie zarzuty padały!) – nagle zobaczyły, że wynikają z tej współpracy konkretne benefity i rzeczowa praca z młodzieżą, a nie tylko niezrozumiały spektakl. W efekcie dobijają się do nas z chęcią współpracy.
Tomasz Jękot: Nasze projekty uczą też kompetencji miękkich takich jak empatia. Trudno nauczyć jej w szkole między fizyką a wuefem, a w teatrze możemy zrozumieć jak patrzeć z innej perspektywy niż uczy tego szkoła.
Seb Majewski: Nauczyliśmy się też pracować z seniorami, u których trzeba zwracać uwagę na inne potrzeby. W komunikacie przed spektaklem nie każemy wyłączać telefonów nie dlatego, że chcemy być fajni, ale dlatego, że dowiedzieliśmy się od seniorów, że boją się je wyłączyć, bo na przykład nie pamiętają PIN-u. Szeleszczą papierki od cukierków, bo części widzów mógł spaść poziom cukru, możemy grać długie spektakle, ale koniecznie z przerwami na skorzystanie z toalety. Informujemy o tym, co będzie działo się podczas spektaklu, bo seniorzy chcą wiedzieć, czy będzie ciemno lub głośno i wolą spektakle, które odbywają się w jaśniejszym oświetleniu. Staramy się dostosować do naszych widzów na kilku poziomach.
Bardzo cenię Wasz spektakl „Nocny portier. Doświadczenie” w reżyserii Seba Majewskiego w oparciu o film Liliany Cavanii, który jest hołdem dla więźniarek obozów zmuszanych do pracy seksualnej w obozowych domach publicznych, czyli puffach wraz z piętnem jakie to zostawiło na tych, które przeżyły. Zagracie go kolejny raz w styczniu. Który spektakl grany w Teatrze Szaniawskiego w trakcie całej waszej pracy w nim jest dla każdego z was szczególnie ważny i dlaczego?
Seb Majewski: Najważniejszym spektaklem, który powstał w Teatrze Szaniawskiego w czasie mojego „bycia w tym teatrze”, jest na pewno „Niech żyje wojna!!!” Moniki Strzępki według tekstu Pawła Demirskiego. Dlatego, że był to pierwszy tytuł w cyklu „Znamy, Znamy” i podjęliśmy temat serialu „Czterej pancerni”, który był filmem naszego dzieciństwa, bardzo bliskim sercu. Ale także dlatego, że udało się tym spektaklem rozpocząć sensowną rozmowę na temat polityki historycznej, wykorzystywania historii do partykularnych działań, zagrali w nim świetne role Agnieszka Kwietniewska, Andrzej Kłak, Irena Wójcik czy Adam Wolańczyk jako Szarik. „Niech żyje wojna!!!” zostanie ze mną na zawsze.
Tomasz Jękot: Ja pójdę w inną stronę. Debiutowałem jako dramaturg w naszym teatrze piętnaście lat temu w spektaklu „Szoa Show. Parodia makabryczna” w reżyserii Awiszaja Hadari. Jestem wielkim fanem wielu naszych spektakli, ale gdybym miał wybrać jeden, to wyłącznie „Szoa Show”.
Czego chcielibyście sobie życzyć w Szaniawskim na przyszłość? A może też czego życzycie Wałbrzychowi?
Seb Majewski: Chciałbym, żeby Sza-niaw-skx był nieustannie dobrym miejscem do tworzenia, a Wałbrzych stawał się dobrym miejscem do życia.
Tomasz Jękot: Życzę tego nam wszystkim, a teatrowi zwłaszcza – bezpieczeństwa. I to w wielu wymiarach: finansowego, psychicznego, fizycznego. Natomiast Wałbrzychowi, żeby pozwolił sobie na ambicje, a nawet odrobinę ekstrawagancji. Żeby nie wszystko musiało być użyteczne, opłacalne i uzasadnione.
___________________
Seb Majewski – reżyser, dramaturg i twórca teatralny. W swojej pracy zajmuje się tematyką traum wojennych i problemami polityki historycznej. Szczególnie ważne są dla niego procesy budowania tożsamości indywidualnej oraz zbiorowej. Od 2008 pełni funkcje dyrektorskie: w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu, Narodowym Starym Teatrze w Krakowie, Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi. Od 2024 roku Dyrektor wałbrzyskiej sceny. Dolnoślązak, Wałbrzyszanin urodzony we Wrocławiu, z zamiłowania germanofil.
Tomasz Jękot – dramatopisarz, dramaturg, performer, tłumacz i kurator programowy. Absolwent Wydziału Reżyserii Dramatu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie oraz Laboratorium Dramatu w Warszawie. Dramatopisarz, dramaturg i tłumacz, absolwent Wydziału Reżyserii Dramatu AST w Krakowie oraz Laboratorium Dramatu Tadeusza Słobodzianka w Warszawie. Od 2018 roku związany z Teatrem Dramatyczny w Wałbrzychu – obecnie jako kurator programowy i dramaturg. Współpracował z teatrami w całej Polsce, tworząc dramaturgie spektakli repertuarowych i projektów performatywnych.
___________________
Marta Zdanowska – współzałożycielka Fundacji Łódzki Szlak Kobiet, redaktorka, animatorka literatury i recenzentka teatralna. Sekretarzyni Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima i Nagrody Translatorskiej im. Ireny Tuwim. Prowadzi zajęcia dla twórczego pisania na Uniwersytecie Łódzkim oraz spotkania i warsztaty literackie, związane głównie z herstorią i narracjami kobiet oraz tożsamościami lokalnymi. Na co dzień pracuje w Domu Literatury w Łodzi, współtworzy Festiwal Puls Literatury. Pasjonatka Dolnego Śląska.
___________________
___________________