Czas podsumowań już minął, a my jesteśmy właściwie w jednej czwartej roku – choć wszystko wskazuje na to, że dopiero zaczynamy się rozkręcać na dobre. Zanim jednak nabierzemy pełnego tempa, wracamy jeszcze na chwilę do minionych miesięcy i przedstawiamy listę najpopularniejszych tekstów 2025 roku.
Patrząc na zestawienie najczęściej czytanych tekstów, widać wyraźnie, że czytelnicy najchętniej sięgają po rozmowy – szczególnie te odsłaniające kulisy pracy w kulturze i sztuce. W zestawieniu pojawiają się zarówno artystki i artyści, jak i osoby, które zwykle pozostają poza pierwszym planem: producentki, inspicjentki, animatorki czy fotografowie teatralni.
Drugim wyraźnym wątkiem są teksty o instytucjach i wspólnotach kultury – o tym, jak działają, jak się zmieniają i jak próbują odpowiadać na współczesne wyzwania. Duże zainteresowanie wzbudzają też artykuły dotykające pamięci miasta, historii i tematów społecznych, od opowieści o Łodzi po sztukę reagującą na wojnę czy debatę wokół praw osób LGBT+.
Wygląda więc na to, że najbardziej przyciągają teksty, które łączą refleksję o sztuce z konkretnymi historiami ludzi i miejsc – i pozwalają zajrzeć za kulisy świata kultury.
Top 15 tekstów 2025 roku:
15. Julia Radecka – „A jak animator(ka). Eliza Gaust”
Kultura to nie tylko wielkie sceny i głośne nazwiska, ale też codzienna praca ludzi, którzy stoją za kulisami wydarzeń.
14. Natalia Królikowska – „Dobrostan jako praktyka instytucjonalna”
O transformacji instytucji, praktykach troski i współtworzeniu programu z publicznością Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej opowiada Małgorzata Różańska.
13. Joanna Glinkowska – „Zasada zupy tajskiej – rozmowa z Agnieszką Chojnacką”
Artystka, znana z prac balansujących na pograniczu rzeźby, obiektu i wideo, po raz pierwszy sięgnęła po język filmu fabularnego. W rozmowie opowiada o pracy nad filmem, tworzeniu makiet i kostiumów oraz fascynacji błędem i niedoskonałością.
12. Pola Sztuk – „Sztuka z przypadku. S35”
Największe przedsięwzięcia rodzą się przypadkiem, a trwałe współprace – w pracy w gastro. Rozmowa ze Zbigniewem Olszyną i Kubą Szkudlarkiem.
11. Izabella Adamczewska-Baranowska – „Zaklinaczka węży”
W jej pracach mieszkają lwy, tygrysy i węże – przewodnicy po wewnętrznym świecie, w którym traumę można oswoić. Rozmowa z Anastasią Rydlevskayą.
10. Łukasz Musielak – „Szkoła widzenia jest w środku raju”
Wystawa „W środku raju” Laili Shawy w szczecińskim Trafo otwiera przestrzeń nie tyle dla deklaracji, ile dla niepokoju.
9. Marta Zdanowska – „P jak producent(ka). Magda Milewska i Ola Shaya”
Powinna mieć fantazję i rozumieć artystów w procesie twórczym, a jednocześnie posiadać umiejętności organizacyjne i cierpliwość.
8. Karolina Maciejewska – „Słuchaj, będziemy wchodzić na scenę. HaWa”
Fotografia teatralna jest efektem pracy wielu osób, a duet HaWa nie boi się twórczego eksperymentu.
7. Natalia Królikowska – „Które niosły zmiany”
Z inicjatywy Muzeum Miasta Łodzi rok 2025 został ustanowiony Rokiem Łodzianek Inicjatorek. Rozmowa z Ewą Bużałek.
6. Wiktoria Kozioł – „Nic dwa razy, mimo zataczania koła”
Uznanie jej za jedną z najwybitniejszych kuratorek i krytyczek w Polsce to żadna kokieteria, a wyłącznie stwierdzenie faktu. Rozmowa z Dorotą Monkiewicz.
5. Sylwia Hejno – „To nie jest czyjaś wojna. ‚Voices from Ukraine' o solidarności i pamięci”
Wystawy w Labiryncie, BWA Wrocław i BWA Zielona Góra pokazują, że sztuka może być językiem solidarności, kiedy brakuje słów na opisanie bólu i straty.
4. Marta Zdanowska – „Taniec życia. O ‚Listach do Abraszy’ Chavy Rosenfarb”
Dzięki staraniom Centrum Dialogu im. Marka Edelmana ukazała się po polsku już szósta książka Chavy Rosenfarb „Listy do Abraszy".
3. Aleksy Wójtowicz – „Co ludzie powiedzą? ‚Strefy LGBT+. Sztuka queerowa w czasach dobrej zmiany’”
Wystawa w poznańskim Arsenale to jedna z pierwszych tego typu – przymiarka do rozliczeń i niezobowiązująca kronika.
2. Katarzyna Kajdanek – „Krem sułtański i miejsca wspólne”
Barbara przy Świdnickiej to jedno z tych miejsc, które wymykają się prostym definicjom – ani dom, ani praca, lecz coś pomiędzy.
1. Marcin Polak – „Najfajniejsi są ludzie, a najgorsi ludzie”
O Łodzi bez pudru, ale z szacunkiem i troską – z przewodniczką Justyną Tomaszewską rozmawia Marcin Polak.
_________________
Ilustracja: Gra-fika
