Wystawa nie zaczyna się od pomysłu na ekspozycję, ale od pytań – to punkt wyjścia do rozmowy o pracy kuratorskiej, badaniu historii i szukaniu nowych sposobów opowiadania o świecie. Marta Czyż rozmawia z Joanną Kobyłt, kuratorką związaną z BWA Wrocław.

 

 

Jakie było Twoje pierwsze zetknięcie ze sztuką, które naprawdę Cię poruszyło? Czy pamiętasz moment, kiedy pomyślałaś: „wow, sztuka może robić coś takiego”?

Pamiętam wystawę czeskiej sztuki w BWA Awangarda we Wrocławiu „Shadows of humor. Przykra sprawa - czeska wystawa”. To był 2009 rok i dobrze pamiętam zarówno tę wystawę, jak i siebie z tamtego czasu.”

 Byłam wtedy zaangażowana w kulturę niezależną i ruch skłoterski, chodziłam na manifestacje, słuchałam anarcho-feministycznych zespołów. Idea DIY i oddolne działania artystyczne kojarzyły mi się przede wszystkim z mocnym przekazem. W holu wejściowym, pod sufitem, wisiała ogromna postać przypominająca Chrystusa – ubrana jak lekkoatleta, rozpięta na dwóch drążkach. Była to rzeźba czeskiej grupy Kamera Skura / Kunst Fu Superstart. I pamiętam swoje ogromne „wow”. Przechodziłam wtedy okres silnego buntu i pomyślałam, że wystawa sztuki współczesnej może mówić o rzeczach, które są dla mnie ważne, w dokładnie taki sposób, jak robiły to punkowe zespoły i ich muzyka. Że może być narzędziem politycznym – i to bardzo silnym. To mnie uwiodło. Zrozumiałam, że sztuka nie musi być tylko czymś, co oglądamy, co daje nam przyjemność albo pozwala obcować z „ładnymi obrazami”. Może też być prześmiewcza, prowokować, zadawać niewygodne pytania i uruchamiać krytyczne myślenie – i właśnie ta prowokacyjność najbardziej mnie pociągała. Oczywiście z czasem trochę zmieniło się moje myślenie o tym, jak taka siła powinna być wykorzystywana. Zrozumiałam, że samo „walnięcie łopatą w głowę” niekoniecznie jest najlepszą strategią budowania wypowiedzi, jaką jest wystawa. Że można być politycznym i krytycznym, niekoniecznie będąc dosłownym. Ale to pierwsze doświadczenie zostało ze mną na długo. Chyba właśnie wtedy po raz pierwszy zobaczyłam, że wystawa może być nie tylko prezentacją sztuki, ale narzędziem komunikacji i formą wypowiedzi, która ma realną siłę oddziaływania.

 

 

 

      Była w tym też potrzeba zrozumienia miasta, w którym żyję, a w którym wyraźnie czuć brak ciągłości tożsamości

 

 

 

Jak doszłaś do tego, że chcesz zajmować się sztuką współczesną i kuratorstwem? Czy pamiętasz moment, który skierował Cię na tę drogę?

Zacznę dość banalnie - od dziecka uwielbiałam rysować i wychodziło mi to całkiem nieźle. To było moje absolutnie ulubione zajęcie – dawało mi przyjemność i poczucie bycia bliżej siebie. Podobnie było później z pisaniem. Zawsze potrzebowałam kontaktu ze sztuką i pracy rękami – chodziłam na zajęcia z malarstwa, ceramiki i rysunku do MDK we Wrocławiu. Nie zdecydowałam się jednak na ASP – nie podjęłam całego wysiłku związanego z przygotowaniem teczki – więc wiedziałam już, że raczej nie zostanę artystką. Historia sztuki wydała mi się wtedy naturalną drogą do pozostania blisko sztuki. Szczególnie interesował mnie XIX wiek, którego we Wrocławiu jest bardzo dużo. Była w tym też potrzeba zrozumienia miasta, w którym żyję, a w którym wyraźnie czuć brak ciągłości tożsamości. Jednak pierwszy rok studiów był dla mnie wręcz traumatyczny: łacina od siódmej rano, zakuwanie terminów ze słownika, ogromna ilość pamięciowego materiału. Pamiętam, że myślałam wtedy: „to nie jest dla mnie”. Jakimś cudem przetrwałam i to właśnie w trakcie studiów zaczęłam coraz bardziej interesować się sztuką współczesną – choć w programie było jej niewiele. Bardzo ważne były dla mnie zajęcia ze sztuki współczesnej prowadzone przez prof. Annę Markowską, a także wystawy w BWA Wrocław. Przełomem okazał się wyjazd do Warszawy w ramach programu MOST. Po raz pierwszy mogłam intensywnie, na poważnie zająć się historią sztuki powojennej. Chodziłam na wykłady Luizy Nader i zajęcia Krzysztofa Pijarskiego i nagle zobaczyłam, że to jest mój obszar. Poczułam, że znalazłam swoją dziedzinę. Zaczęłam regularnie odwiedzać najważniejsze instytucje sztuki współczesnej – Zamek Ujazdowski, Zachętę i inne miejsca, które stały się dla mnie punktami odniesienia. Nie od razu jednak wiedziałam, że będzie to kuratorstwo. Wiedziałam raczej, że chcę pracować w instytucji kultury – być blisko procesu powstawania wystaw i programu, blisko artystek i artystów. Początki były bardzo trudne. Szukałam jakiegokolwiek punktu zaczepienia, robiłam staże, między innymi w CSW i w Fundacji In Situ. 

 

Widok wystawy, dziwny klimat. instalacje przypominjące lampy, czarny materiał, coś z nich zwisa, na podłodze jakieś urządzenia

 

Widok wystawy „Świątynia Baśni", fot. Alicja Kielan, dzięki uprzejmości BWA Wrocław 

 

 

Co poza studiami robiłaś w Warszawie i jak to się stało, że wróciłaś do Wrocławia?

W Warszawie łapałam różne fuchy. Pracowałam między innymi przy piątej edycji festiwalu Warszawa w Budowie, zatytułowanej „Zawód: architekt. Przeprowadzałam wywiady, zbierałam materiały, redagowałam i pisałam teksty do wystawy. Potem dostałam się na staż do POLIN. To był moment, kiedy ta instytucja dopiero się formowała. Pomagałam kuratorom, robiłam research do wystawy głównej do galerii Zagłada, dużo czasu spędzałam też w ŻIH-u. Praca w archiwach bardzo mnie wciągnęła. Pozwoliła mi zupełnie inaczej spojrzeć na dziedzictwo żydowskie i polskie, ale też zobaczyć, jak pracować ze źródłami i jak budować z nich opowieść. Przez pewien okres zajmowało mnie również kulturoznawstwo i judaistyka. Żadnego z tych kierunków ostatecznie nie skończyłam, ale doświadczenie zdobyte w POLIN bardzo dużo mi dało. W pewnym momencie doszłam jednak do ściany: w Warszawie nie mogłam znaleźć stałej pracy i po prostu nie wiązałam końca z końcem. Za to we Wrocławiu dostałam etat koordynatorki w Stowarzyszeniu Architektów Polskich, więc wróciłam. Wtedy też zaczęłam współpracować z BWA Wrocław, przede wszystkim z Anią Mituś. Bardzo dużo wtedy pisałam, głównie dla „Obiegu”. Kiedy Adam Mazur, z którym współpracowałam w „Obiegu”, współtworzył „Szum”, zaczęłam pisać również tam. 

 

 

 

     Pisanie przypomina mi tworzenie wystaw – często myślę o wystawie jak o książce

 

 

 

Pisanie od zawsze jest ważną częścią Twojej praktyki. Czym jest dla Ciebie tekst? 

Pisanie jest dla mnie bardzo ważne – także jako sama czynność. Kiedy piszę, powstaje bardzo intymna przestrzeń pracy z własnymi myślami i skojarzeniami: łapię wątki, nitki, które układają się w ściegi biegnące po kartce. Lubię myśleć o pisaniu jak o tkaniu. Nie wyobrażam sobie wystawy bez tekstu. Pisanie przypomina mi tworzenie wystaw – często myślę o wystawie jak o książce. Ma okładkę, czyli identyfikację wizualną, ilustracje, czyli prace artystyczne, rozdziały i wreszcie tekst kuratorski. Dlatego to, co tworzę, nazywam esejami wizualnymi. W tym roku eksperymentowałam też z inną formą – słuchowiskiem. Stworzyłam format łączący osobistą narrację z wywiadami z osobami artystycznymi i nagraniami terenowymi. W przyszłym roku chciałabym stworzyć książkę łączącą słowo z obrazem. 

 

Kobieta w średnim wieku, blond, kręcone włosy, lekki uśmiech, szara bluzka, srebrny łańcuch

 

Joanna Kobyłt fot. Alicja Kielan

 

 

Kiedy zrobiłaś swoją pierwszą wystawę?

Pierwszą wystawą, którą zrobiłam już w pełni jako kuratorka, była „Myszy i ludzie” Alicji Patanowskiej w BWA Wrocław w 2016 roku. Ten projekt był dla mnie ważny, bo połączył kilka moich wcześniejszych zainteresowań. Z jednej strony coraz bardziej wciągały mnie wtedy animal studies, z drugiej – fascynowała sama instytucja muzeum historii naturalnej. Wydawało mi się, że to świetne miejsce, by zrozumieć, w jaki sposób konstruujemy naszą relację z przyrodą i jak uczymy się na nią patrzeć. Razem z Alicją rozwijałyśmy wątki związane z patrzeniem, ale też z konstruowaniem relacji wizualnej w muzeum. Ważnym punktem odniesienia była dla nas tradycja martwej natury, sposób, w jaki obraz może kodować znaczenia za pomocą przedmiotów i ich symbolicznego układu. Przeniosłyśmy tę logikę w przestrzeń trójwymiarową. Powstały współczesne „martwe natury” w formie instalacji, w których poszczególne elementy miały własne znaczenia i odnosiły się do problemów współczesności. Na wystawie pokazałyśmy również eksponaty z Muzeum Przyrodniczego we Wrocławiu. 

 

 

 

Trudno przecież działać w neogotyckim budynku dworca z lat 1855-1857, jednym z symboli nowoczesności i kapitalizmu przemysłowego, i nie odnosić się do jego historii. Zaczęłam traktować tę przestrzeń jak archiwum, przez które można patrzeć na współczesność

 

 

 

W wielu Twoich wystawach relacja z przyrodą znajduje się albo w punkcie wyjścia albo w ich rozwinięciu. Skąd to zainteresowanie? 

Tak, to jeden z tematów, które właściwie od zawsze mnie zajmowały. Pamiętam swoje pierwsze wizyty w muzeach historii naturalnej i fascynację tym, jak za pomocą obiektów, obrazów i całej scenografii wystawy buduje się określoną wizję świata. Z czasem zaczęłam dostrzegać, że za tym pozornie neutralnym porządkiem kryją się również ideologie i relacje władzy. Bliskie były mi też wątki posthumanistyczne – początkowo za sprawą mojego zaangażowania w ruch na rzecz praw zwierząt. Myślę, że wynikało to z pewnej wrażliwości, którą można nazwać lewicową, ale też z potrzeby rozszerzenia jej poza relacje wyłącznie międzyludzkie. Stąd wzięło się moje zainteresowanie utowarowieniem natury i historią tego procesu, nierozerwalnie związanego z rozwojem kapitalizmu, kolonializmem i uprzemysłowieniem.

Te zainteresowania nabrały nowego wymiaru, kiedy trafiłam do BWA Wrocław Główny. Trudno przecież działać w neogotyckim budynku dworca z lat 1855-1857, jednym z symboli nowoczesności i kapitalizmu przemysłowego, i nie odnosić się do jego historii. Zaczęłam traktować tę przestrzeń jak archiwum, przez które można patrzeć na współczesność. Bliska jest mi metoda, którą na własny użytek nazywam „archeologią antropocenu”. Kiedy czytam dawne listy, przewodniki czy prasę, często zaskakuje mnie, że już sto czy sto pięćdziesiąt lat temu ludzie dostrzegali konsekwencje własnej działalności dla środowiska. Fascynują mnie te momenty, w których wiara w postęp zaczyna zderzać się ze świadomością jego kosztów.

Pierwszą była „Podróż do wnętrza Ziemi”, inspirowana powieścią Juliusza Verne’a, w której pojawia się refleksja nad możliwością wyczerpania złóż węgla. Uderzył mnie pewien paradoks: nowoczesność, tak bardzo zwrócona ku przyszłości, buduje swoją potęgę, zużywając materię powstałą miliony lat temu. Sięgamy do najodleglejszej przeszłości, żeby przyspieszać teraźniejszość i produkować przyszłość.

Z kolei „Świątynia Baśni” wyrastała z historii Sagenhalle w Szklarskiej Porębie, osobliwego budynku, który znalazł się gdzieś na marginesie historii sztuki i zapomnianej historii regionu. Był to rodzaj kaplicy – pawilonu z obrazami Hermanna Hendricha inspirowanymi legendami. W dawnym przewodniku natrafiłam na określenie tego miejsca jako „pomnika dawnego uczucia do przyrody”. Bardzo mnie to poruszyło. Pomyślałam, że skoro już sto dwadzieścia lat temu ktoś odczuwał potrzebę upamiętnienia takiego uczucia, to znaczy, że coś w naszej relacji z naturą musiało się zmieniać. Zaczęłam się zastanawiać, czym to uczucie było wtedy, czym jest dzisiaj i czym mogłoby stać się w przyszłości. Stąd też pomysł, by spekulować o przyszłych świątyniach poświęconych światu pozaludzkiemu.

Tryptyk zamykały „Nieposłuszne gwiazdy”, przygotowane wspólnie z Katarzyną Czeczot. Tym razem interesowało nas stopniowe oddzielanie się człowieka od porządku kosmicznego. Historia elektryfikacji, która pozwoliła uniezależnić się od rytmu dnia i nocy, spotykała się tu z historią astrologii, niegdyś traktowanej jako poważna dziedzina wiedzy, a dziś kojarzonej przede wszystkim z horoskopami. Zastanawiałyśmy się, co właściwie oznacza to odłączenie od kosmosu, którego przecież nadal jesteśmy częścią.

Te wątki powracają w najnowszej wystawie „Pałac kryształowy”, przygotowanej wspólnie z Miką Drozdowską. Odwołując się do historii londyńskiego Crystal Palace, przyglądamy się obietnicom nowoczesności, wierze w postęp i technologię, ale też społecznym i środowiskowym kosztom rozwoju kapitalizmu. Interesuje nas również sama wystawa – Crystal Palace powstał przecież na Wielką Wystawę w 1851 roku – jako narzędzie konstruowania określonej wizji świata. 

Myślę, że wszystkie te projekty łączy moja potrzeba zrozumienia, jak znaleźliśmy się w miejscu, w którym jesteśmy. Nie chodzi mi o nostalgiczny powrót do przeszłości, ale o szukanie w niej śladów współczesnych problemów, a czasem również możliwości wyobrażenia sobie innych przyszłości. Chyba właśnie dlatego tak bliskie jest mi poruszanie się pomiędzy archeologią a spekulacją.

 

Widok wystawy, na środku na stole rzeźba dziwnego, białego konia, w tle żólta kotara, zabytkowe  wnętrze z żółtymi filrami

 

Widok wystawy „Pałac Kryształowy", fot. Alicja Kielan, dzięki uprzejmości BWA Wrocław 

 

 

Wcześniej byłaś związana z Muzeum Współczesnym Wrocław. To także szczególne miejsce, w którym przeszłość jest bardzo obecna. Jak z nią pracowałaś? 

W 2019 roku zostałam kuratorką kolekcji Muzeum Współczesnego Wrocław. Najlepiej wspominam okres, kiedy obowiązki dyrektora pełnił Piotr Lisowski. To był trudny, ale jednocześnie bardzo dobry czas dla tej instytucji. Dużo się wtedy działo, powstawało wiele świetnych pomysłów i planów, jak choćby obchody 50-lecia pleneru „Ziemia Zgorzelecka”, które zainicjowaliśmy w Opolnie-Zdroju.

Dla mnie osobiście był to bardzo ważny okres, zarówno ze względu na pracę z kolekcją, jak i możliwość tworzenia wystaw w tej wyjątkowej przestrzeni. To dwa różne, ale w pewnym sensie uzupełniające się doświadczenia kuratorskie. Praca z kolekcją wymaga innego rodzaju uważności, pozwala też operować w znacznie szerszej perspektywie czasowej, zagłębiać się w historię poszczególnych dzieł, poznawać ich konteksty i odkrywać nieoczywiste związki między nimi. Jest jeszcze coś, co bardzo sobie cenię – możliwość fizycznego obcowania z dziełami sztuki. Ten bezpośredni, niemal cielesny kontakt sprawił, że do wielu prac, którymi się opiekowaliśmy, mam do dziś bardzo osobisty stosunek. Ale chyba najważniejszy był czas. Czas na to, żeby kolekcję naprawdę poznać, przyglądać się jej, wracać do poszczególnych dzieł, a nie tylko wykorzystywać je jako element kolejnych wystaw.

 

 

 

  Często to właśnie w rozmowach pojawiają się najciekawsze skojarzenia, nieoczekiwane tropy, a czasem zupełnie nowe pytania, których sama bym sobie nie zadała

 

 

Równie ważne było dla mnie doświadczenie pracy z samą przestrzenią muzeum. Budynek dawnego schronu przeciwlotniczego z czasów II wojny światowej, zaprojektowany przez Richarda Konwiarza, nie jest przecież neutralnym miejscem prezentacji sztuki. Jego architektura uruchamia cały szereg skojarzeń związanych ze schronieniem, ucieczką, zagrożeniem, ale też z bardzo podstawową ludzką potrzebą bezpieczeństwa. W czasach nieustających kryzysów te znaczenia stają się jeszcze bardziej aktualne.

W czasie mojej pracy w muzeum przygotowałam trzy wystawy indywidualne artystek, które powstały właśnie z myślą o tej szczególnej przestrzeni, jej historii i znaczeniach, jakie ze sobą niesie. W „Fali” Karoliny Szymanowskiej szczególnie ważna była instalacja świetlna „Traum”, której tytuł odwoływał się do dwuznaczności niemieckiego słowa oznaczającego sen lub marzenie, a jednocześnie przywołującego skojarzenia z traumą. W przestrzeni dawnego schronu ta gra znaczeń otwierała refleksję nad totalitarnymi utopiami XX wieku i traumatycznym dziedzictwem ich realizacji.

Z kolei „Red Giant” Zuzy Golińskiej wyrastał z wyobrażenia nieuchronnej katastrofy. Artystka stworzyła monumentalne, stalowe obiekty przypominające archaiczne totemy, odnosząc się zarówno do przyszłości naszej planety, jak i współczesnego modelu produkcji i konsumpcji. W przestrzeni dawnego schronu pytanie o możliwość przetrwania katastrofy nabierało szczególnego znaczenia. Natomiast „Blask” Kamy Sokolnickiej był opowieścią o świetle, rozumianym nie tylko jako zjawisko fizyczne, ale też źródło życia, poznania i doświadczenia duchowego. W pozbawionej naturalnego światła przestrzeni schronu ta opowieść zyskiwała dodatkowy wymiar. Wszystkie trzy wystawy na różne sposoby uruchamiały znaczenia wpisane w architekturę muzeum. Zależało mi na tym, żeby nie traktować jej wyłącznie jako miejsca ekspozycji, ale jako przestrzeń, która sama niesie określoną pamięć i może współtworzyć opowieść.

 

Widok wystawy, czerwono-pomarańczowe wysokie obiekty, na podłodze proszek w tym samym kolorze, betonowe ściany

 

Zuza Golińska, „Red Giant", fot. Małgorzata Kujda, dzięki uprzejmości Muzeum Współczesnego Wrocław

 

 

Jak opisałabyś swoją praktykę kuratorską? 

Moja praktyka porusza się gdzieś pomiędzy badaniem historycznym a spekulacją, pomiędzy tym, co udokumentowane, a tym, co można sobie wyobrazić. Nie zależy mi na tym, żeby wystawa ilustrowała określoną tezę czy udzielała jednoznacznych odpowiedzi. Interesuje mnie raczej to, co wydarza się pomiędzy pracami, jakie nowe znaczenia powstają w ich wzajemnych relacjach i co mogą uruchomić w wyobraźni osób, które je oglądają. 

Przede wszystkim staram się być uważna: czytać miejsca i ich historię, ale też pracować z tym, co w nich nieobecne – z widmami przeszłości, które wciąż powracają we współczesności. Praca nad wystawą często zaczyna się u mnie od obrazów intuicji, skojarzeń, czasem od jakiegoś pozornie nieistotnego szczegółu, który nie daje mi spokoju. Później pojawia się research, praca ze źródłami, poszukiwanie związków pomiędzy rzeczami, które na pierwszy rzut oka niewiele mają ze sobą wspólnego. Z czasem te obrazy, historie i skojarzenia zaczynają układać się w pewną strukturę, która przypomina mi konstruowanie tekstu. Wystawa jest dla mnie w tym sensie formą wypowiedzi, w której zamiast słów pojawiają się prace artystyczne, przedmioty, przestrzenie i relacje pomiędzy nimi.

Równie ważne są dla mnie rozmowy i relacje z osobami artystycznymi. Mam poczucie, że bardzo dużo się od nich uczę, nie tylko o sztuce, ale też o różnych sposobach doświadczania i rozumienia rzeczywistości. Często to właśnie w rozmowach pojawiają się najciekawsze skojarzenia, nieoczekiwane tropy, a czasem zupełnie nowe pytania, których sama bym sobie nie zadała. Ważne jest dla mnie wzajemne zaufanie i możliwość konfrontowania różnych perspektyw. Myślę, że to właśnie w takich spotkaniach rodzi się wiele istotnych znaczeń, które później znajdują swoje miejsce na wystawie.

 

 

 

Czy współpraca z Karoliną Freino to było takie spotkanie, które było dla Ciebie nie tylko ważne, ale też formujące?

Tak, zdecydowanie. Wystawę „Wszystko znajome postacie” zrealizowałyśmy w 2022 roku w Studio BWA Wrocław. Pomysł, żeby pracować z postacią Róży Luksemburg, od początku należał do Karoliny. Chciała postawić jej rodzaj pomnika – takiego, jakiego Luksemburg właściwie nigdy nie miała. Ważnym punktem odniesienia był pobyt Róży Luksemburg w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, gdzie prowadziła zielniki i dużo pisała o przyrodzie, także o jej eksploatacji. Tytuł wystawy to jednocześnie cytat z jej listu. Znajomymi postaciami nazwała rośliny. 

Jednym z najbardziej poruszających doświadczeń podczas pracy nad wystawą było dla mnie spotkanie z jej zielnikami w Archiwum Akt Nowych w Warszawie - możliwość obcowania z przedmiotami, które własnoręcznie wykonała, z roślinami, które sama zbierała, suszyła i układała na kartach. Szczególnie ważna okazała się ostatnia karta zielnika, datowana na 15 października 1918 roku, z dziewanną zebraną na więziennym podwórku. Od tej karty wyszła Karolina, tworząc instalację wideo z płonącymi dziewannami. Ta współpraca była dla mnie w pewnym sensie formująca. Pozwoliła mi jeszcze lepiej rozpoznać to, co najbardziej interesuje mnie w praktyce kuratorskiej – podążanie za historycznymi śladami, odkrywanie nieoczywistych związków między przeszłością a teraźniejszością, ale też przyglądanie się temu, jak historia splata się z procesami społecznymi i przyrodniczymi.

Myślę, że właśnie na tym polega dla mnie wartość współpracy z artystkami i artystami. Pewne tematy nie kończą się wraz z zamknięciem wystawy, ale pozostają ze mną i powracają w zupełnie innych kontekstach.

 

Widok wystwy, na trzech ścinach duże ekrany z płonącymi roślinami, na podłodze brązowe siedziska i obiekt świetlny

 

Karolina Freino, „Wszystko znajome postaci", fot. Alicja Kielan, dzięk uprzejmości BWA Wrocław

 

 

BWA Wrocław w niedalekiej przyszłości czeka duża zmiana. Powstaje nowa siedziba na ul. Kolejowej. Jak sobie wyobrażasz pracę w tej nowej przestrzeni BWA?

Przyznam, że na razie trudno mi sobie ją wyobrazić. Dawna hala produkcyjna Kraftpostu oczywiście pobudza moją wyobraźnię. Interesuje mnie jej industrialna przeszłość, skala i możliwości, jakie taka przestrzeń może otworzyć przed sztuką. Do zakończenia remontu zostało jednak jeszcze kilka lat, a to dużo czasu. Trudno przewidzieć, jak zmieni się do tego momentu instytucja, nasze potrzeby, zainteresowania, a także my sami. Nie chciałabym więc dziś snuć zbyt konkretnych wizji. Myślę, że warto pozostawić sobie przestrzeń na to, co nieprzewidziane. W końcu kto wie, co się do tego czasu wydarzy?”

 

 

Artykuł opublikowano w ramach cyklu „Wywiady z kuratorkami sztuki współczesnej”, „Miej Miejsce w kulturze 2026-2027" dofinansowanego z Programu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Czasopisma" oraz z budżetu Miasta Łodzi w ramach Programu „Łódź pełna kultury ".

 



_________________


 

Joanna Kobyłt – historyczka i krytyczka sztuki, kuratorka. Publikowała m.in. w „Obiegu”, „Dwutygodniku”, „Szumie” oraz „Architekturze i Biznesie”. W latach 2019–2022 była kuratorką kolekcji Muzeum Współczesnego Wrocław. Od 2022 roku pracuje w BWA Wrocław, gdzie odpowiada za program galerii BWA Wrocław Główny. Członkini Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA, laureatka Wrocławskiej Nagrody Artystycznej w dziedzinie sztuk wizualnych (2023). Punktem wyjścia jej praktyki kuratorskiej często staje się kontekst historyczny. Interesuje się wystawą jako medium i ideologicznym narzędziem wytwarzania wiedzy, a także związkami między historią wizualności a historią nauk przyrodniczych.

 

 

_________________

 

 

Marta Czyż – historyczka sztuki, niezależna kuratorka i krytyczka, kuratorka Pawilonu Polskiego na 60. Biennale w Wenecji (2024). Jej praktyka badawcza i kuratorska koncentruje się na pracy z archiwami oraz analizie współczesnych zjawisk artystycznych, szczególnie ich wpływu na przemiany kulturowe i społeczne. Interesuje się sztuką ukraińską po 2000 roku oraz wizualnym przedstawianiem konfliktów zbrojnych – zarówno współczesnych, jak i historycznych. Bada też praktykę kuratorską w Polsce, przyglądając się instytucjom, modelom wystaw i roli kuratora w kształtowaniu dyskursu sztuki. Zajmuje się refleksją nad tym, jak obrazy, filmy i wystawy wpływają na nasze postrzeganie przeszłości i teraźniejszości, a także jak sposób prezentacji – dobór materiału, kontekst, język wizualny – kształtuje odbiór zjawisk społecznych i politycznych. Członkini AICA. Laureatka wyróżnienia „50 śmiałych 2024” magazynu Wysokie Obcasy i nagrody O!Lśnienia 2025 (wraz z Open Group).

 



_________________

 

 

 

_________________

 

 

Zdjęcie główne: Joanna Kobyłt, fot. Wojciech Chrubasik